گزارش های اخیر رسانه ها نشان می دهد که ترکیه خود را برای یک عملیات نظامی در داخل سوریه آماده می کند. نیروهای ترکیه ممکن است به طور ویژه به دنبال به دست گرفتن یک منطقه پنجاه و پنج مایلی، از عزاز در غرب تا جرابلس در شرق باشند تا یک منطقه حائل بیست و چند مایلی را در عمق خاک سوریه برای مقابله با خشونت های موجود در کشور همسایه ایجاد کند و منطقه ای برای شورشیان سوری طرفدار ترکیه ایجاد کند.
دولت حزب عدالت و توسعه ماه اکتبر گذشته از مجلس مجوزی را برای اعزام نیروهای نظامی ترکیه به سوریه یا عراق، در صورت لزوم دریافت کرد و در تاریخ 2 ژوئیه، حزب اپوزیسیون حرکت ملی (MHP) - که برای ایجاد دولتی ائتلافی در حال مذاکره با حزب عدالت و توسعه است – چراغ سبز خود برای چنین عملیاتی را نشان داد. با این وجود، برخی ملاحظات داخلی ترکیه مخالف چنین اقدامی است، از جمله این مشکلات می توان به عدم تمایل ارتش، عدم حمایت عمومی و مخالفت حزب جمهوری خواه خلق (CHP) و حزب دموکراتیک خلق (HDP) اشاره کرد. این عوامل این سوال را بوجود می آورند که آنکارا در انجام عملیات نظامی به داخل خاک سوریه چه چیزی به دست می آورد و چه چیزی از دست می دهد.
متوقف کردن پیشروی PYD به سمت غرب
تا همین اواخر، مرز 510 مایلی(800 کیلومتری) ترکیه با سوریه توسط مجموعه ای از بازیگران، از جمله حزب طرفدار کرد اتحاد دموکراتیک (PYD)، "دولت اسلامی" / داعش، جیش الفتح (تحت سلطه جبهه النصره وابسته به القاعده)، و عناصر میانه رو شورشیان ارتش آزاد سوریه، کنترل می شد.
حزب PYD وابسته به حزب کارگران کردستان (پ ک ک) است که ترکیه قبل از مذاکرات سال 2012 چندین دهه با این گروه در جنگ بود. مدتی است که حزب PYD سه مناطق جدا از هم سوریه را تحت کنترل دارد: عفرین در شمال غرب، کوبانی در مرکز شمال و و جزیره در شمال شرق. این گروه در ماه می – و با کمک حملات هوایی ایالات متحده – منطقه ای شصت مایلی از خاک تحت کنترل داعش بین مناطق جزیره و کوبانی را به کنترل خود در آورد و در نتیجه موفق به کنترل منطقه ای به طول 250 مایل یا 400 کیلومتر شد. اکنون آنکارا نگران است که این گروه ممکن است با حرکت بیشتر به سمت غرب و کنترل قلمرو بین عزاز و جرابلس تصمیم بگیرد این سه منطقه را به هم متصل کند.
چنین اقدامی کار بسیار مهمی است. در حالی که PYD ممکن است با پشتیبانی هوایی ایالات متحده قادر به کنترل نظامی کمربند عزاز-جرابلس شود، با این حال برای حفظ این مناطق اکثریت عرب نشین بدون یک پاکسازی قومی بزرگ با مشکل روبرو خواهد شد. با این وجود، آنکارا ممکن است سعی کند آنچه آن را منطقه ای 385 مایلی رو به حنوب و تحت کنترل PKK می داند را کنترل کند.
از دست دادن کُردهای ترکیه
جامعه کردهای ترکیه از موفقیت HDP در انتخابات پارلمانی 7 ژوئن هیجان زده است. این حزب با حضور چندین جناح لیبرال، توانست به طرز بی سابقه ای هشتاد کرسی پارلمان را کسب کند و سومین حزب مهم ترکیه شد. کردها اکنون بر این باورند که دیگر نمی توان خواسته های آنان برای حقوق سیاسی و زبانی را نادیده گرفت.
کردهای ترکیه همچنین از تحولات اخیر عراق و سوریه، که در آن همنوعان کردشان حدی از استقلال را به دست آورده اند، بسیار هیجان زده هستند. آنها علاقه ویژه و خاصی به سرنوشت کردهای سوریه دارند که اکثریت آنها در سه منطقه در مرز ترکیه زندگی می کنند. ارتباطات فردی، خانوادگی، جغرافیایی، سیاسی میان کردهای ترکیه و سوریه به عمیق ترین شیوه ممکن است، و پ ک ک و حزب نزدیکش یعنی PYD کنترل زیادی بر بخش های بزرگی از جامعه کردی در هر دو طرف مرز دارند.
این وضعیت از تاثیر عظیمی حکایت دارد که بحران کوبانی برای سیاست ترکیه در اوایل سال قبل بوجود آورد. در ماه سپتامبر، زمانی که منطقه تحت محاصره PYD مورد حمله داعش قرار گرفت، آنکارا در ابتدا از کمک کردن سر باز زد به این امید که از این بحران به عنوان ابزاری برای تحت کنترل درآوردن PYD و PKK استفاده کند. این استراتژی اما نتیجه معکوس داشت: ایالات متحده با سلاح و حملات هوایی مداخله کرد و کوبانی نجات یافت تا به یک سمبل کردی تبدیل شود. این تصمیم آنکارا همچنین پشتیبانی قوی اسبق کردها از حزب عدالت و توسعهی رئیس جمهور رجب طیب اردوغان را بر باد داد. بسیاری از کردهای محافظه کار که در گذشته از حزب عدالت و توسعه حمایت کرده بودند آرای خود را به HDP دادند و کمک کردند این حزب در مقایسه با انتخابات سال 2011 آراء خود در بیش از دو برابر کند.
این احتمال وجود دارد که با توجه به تجربه کوبانی، تلاش ارتش ترکیه برای جلوگیری از پیشرفتPYD باعث شود حزب عدالت و توسعه پشتیبانی همه کردها را از دست بدهد و یا حتی بدتر از آن، کردها تصمیم بگیرند به طور کامل از آنکارا جدا شوند. کردهای ترکیه به سرنوشت کردهای سوریه همان گونه نگاه می کنند که ترکها سرنوشت برادران قومی خود در شمال قبرس را دنبال می کنند و از دولت انتظار دارند از آنها به اندازه ترکهای ترکیه حمایت کند. اگر آنکارا به جای کمک، مانع کردهای سوریه شود، آنگاه این وضعیت می تواند تعهد سیاسی و عاطفی کردها به دولت ترکیه را از بین ببرد و با عواقبی برای ثبات داخلی همراه باشد.
تقویت اتحاد بر ضد بشار اسد
در ماه های اخیر، ترکیه، قطر و عربستان سعودی منابع خود را با هم یکی کرده اند تا سلاح های بیشتر در اختیار نیروهای مخالف در شمال سوریه قرار داهند. این وضعیت به جیش فتح / جبهه النصره امکان داده است تا کنترل ادلب، اولین مرکز استان کنترل شده توسط این گروه، را در اختیار بگیرد. ایجاد منطقه نظامی ترکیه در سوریه - که می تواند تا حومه شهر حلب، بزرگترین شهر سوریه قبل از جنگ گسترش یابد- زمینه اصلی برای این اتحاد را ایجاد می کند تا تهدیدی برای بشار اسد بوده و حتی باعث برکناری رژیم اسد شود و هدف حزب عدالت و توسعه در برکناری اسد را تسریع کند.
بازگرداندن آوارگان و اسکان آنها در داخل سوریه
مداخله در سوریه نیز می تواند به کاهش مشکل روز افزون پناهندگان ترکیه کمک کند. نزدیک به 2 میلیون پناهنده سوری در ترکیه هستند، که بزرگترین جمعیت در نوع خود در جهان است. بسیاری از پناهندگان مردم فقیر روستاهای سوریه اند که اغلب شدیدا صدمه دیده اند و حضور فزاینده آنها در شهرها و اردوگاه های ترکیه منجر به تنش های اجتماعی و اقتصادی شده است که باعث عصبانیت از سیاست حزب عدالت و توسعه در سوریه شده است. آنکارا می تواند برای حل این مشکل برخی از آوارگان، یعنی 300000 آواره حاضر در اردوگاه های ترکیه و همچنین پناهندگان بالقوه آینده را در یک منطقه نظامی در مرز مستقر کند.
برانگیختن خشم اسد، روسیه، ایران و داعش
تاخت و تاز ترکیه برای کمک به شورشیان باعث خشم دولت اسد خواهد شد که به خاطر ارتباطش با گروه های تروریستی مارکسیستی در داخل ترکیه شناخته می شود. حامی اصلی بین المللی بشار اسد (مسکو) و حامی منطقه ای اش (تهران) نیز از چنین اقدامی ناراحت خواهند شد. روسیه و ایران ارتباطهای تاریخی ای با پ ک ک دارند و می توانند از این گروه برای بی ثبات کردن هرگونه منطقه نظامی ایجاد شده توسط ترکیه در داخل سوریه حمایت کنند. مسکو همچنین ممکن است بدنبال تصویب قطعنامه های ضد ترکیه در سازمان ملل متحد شود، هر چند ایالات متحده آمریکا ممکن است مانع چنین اقدامی شود. در نهایت روسیه ممکن است ار کارت انرژی اش در مقابل آنکارا استفاده کند؛ ترکیه بیش از نیمی از گاز طبیعی و نفت خود را از روسیه می خرد و قطع این منابع به شدت به اقتصاد ترکیه لطمه می زند.
ممکن است داعش به نوبه خود در ابتدا با حمله ترکیه موافق باشد. این گروه ترجیح می دهند که منطق تحت کنترلش به کنترل آنکارا درآید تا دشمنان اصلی اش، یعنی PYD و ایالات متحده. حتی ممکن است جنگجویان داعش بدون هرگونه مبارزه مهم علیه نیروهای ترکیه از برخی مناطق خاص عقب نشینی کنند. با این حال یک منطقه نظامی تحت کنترل ترکیه در نهایت می تواند منجر به تقویت عناصر شورشی ضد داعش شود، به طوری که این گروه به ناچار خشم خود را به سمت آنکارا ببرد- که در دراز مدت، ترکیه با تهدید جدی داعش روبرو خواهد شد.
کمک به حزب عدالت و توسعه در صورت برگزاری انتخابات مجدد
اردوغان می تواند از ورود سریع به خاک سوریه برای پیروزی حزب عدالت و توسعه استفاده کند. در صورت ناچار بودن ترکیه به برگزاری انتخابات زودهنگام این اقدام به این حزب کمک می کند. بر طبق قانون اساسی، چهل و پنج روز بعد از انتخاب رئیس مجلس و معاونین وی، پس از انتخاب انتخابات، باید دولت تشکیل شود. رئیس جدید پارلمان در تاریخ 1 ژوئیه انتخاب شد و معاونین وی هفته آینده انتخاب خواهند شد و در آن زمان است که شمارش معکوس تشکیل حکومت آغاز می شود. حزب عدالت و توسعه آراء بیشتری در پارلمان دارد اما از اکثریت مورد نیاز برای تشکیل دولت برخوردار نیست. در صورتی که مذاکرات این حزب برای ائتلاف با احزاب دیگر تا اواسط ماه اوت منجر به تشکیل دولت و رای اعتماد به آن نشود، آنگاه باید انتخابات جدیدی برگزار شود.
در آن صورت، عملیات ترکیه در سوریه به قیمت از دست دادن حمایت بیشتر کردها از حزب عدالت و توسعه در صندوق های رای تمام خواهد شد. با این حال، چنین "عملیات پیروزمندانه ای" باعث کسب اراء رای دهندگان محافظه کار MHP خواهد شد که بدون شک اردوغان امیدوار است چنین افزایشی در حمایت از حزب عدالت و توسعه ممکن است باعث کسب اکثریت لازم آراء شود.
ناپایدار کردن ترکیه در دراز مدت
عملیات نظامی در سوریه می تواند چند چالش بلند مدت امنیتی و سیاسی برای آنکارا به وجود آورد. علاوه بر تهدیدات ذکر شده قبلی - احتمال بازگشت جدایی طلبی در میان جمعیت ناراضی و از نظر سیاسی متحد کردهای ترکیه، اقدامات خصمانه توسط روسیه؛ اقدامات تلافی جویانه مسلحانه توسط رژیم اسد، PYD و داعش . ترکیه در نهایت در چشم مردم سوریه به یک "اشغالگر" تبدیل می شود و حتی در چشم نیروهایی که آنکارا به دنبال تقویت آنها است. نهایتا، ترکیه ممکن است مجبور شود میان اقدام پر هرینه و بلند مدت دفاع از منطقه نظامی بین جرابلس و عزاز و یا خروج از منطقه یکی را انتخاب کنید و در نتیجه به "شکست" اذعان کند.
تاثیر عملیات بر سیاست آمریکا
جهت گیری آمریکا در مداخله ترکیه به جزئیات، دامنه و تاثیر عملیات بستگی دارد. احتمال کمی وجود دارد که واشنگتن از یک عملیات نظامی در مقیاس کامل شامل ورود نیروهای زمینی به سوریه حمایت کند. ترکیه یکی از متحدان ناتو است و چنین عملیاتی می تواند تهدیدی برای کشاندن ایالات متحده به جنگ سوریه باشد. در مقابل، واشنگتن از عملیاتی کوچکتر - محدود به بمباران در عمق داخل خاک سوریه برای ایجاد منطقه ای حائل برای گروه های شورشی استقبال خواهد کرد به ویژه اینکه خطوط تامین داعش را قطع و این گروه از برخی مناطق خاص بیرون خواهد راند. اگر ترکیه بتواند به جای درگیری با PYD، با این گروه به گونه ای خاص تعامل داشته باشد، می تواند حمایت ضمنی ایالات متحده، از جمله دسترسی به برخی از امکانات نظامی ایالات متحده را به همراه داشته باشد./B
منبع: موسسه واشنگتن
ترجمه: خبرگزاری کردپرس
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر