همزمان با پایان دومین هفته از آغاز جنگ و درگیریهای نظامی در ایران که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شده است، دادههای تجمیعی ثبتشده توسط خبرگزاری هرانا تصویری گسترده از دامنه جغرافیایی، شدت حملات و پیامدهای انسانی این درگیریها ارائه میدهد. مخاصمه ای که تاکنون منجر به ۴۷۶۵ مورد تلفات انسانی از جمله ۲۰۵ کودک شده و به ۲۰ بیمارستان، ۳۶ مدرسه و ۹۸ ساختمان یا محله مسکونی خسارت وارده کرده است. دست کم ۳.۲ میلیون ایرانی در داخل کشور آواره شده اند. در همین مدت ۲۰۳ نفر به دلایل مرتبط با تحولات جاری توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده اند.
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در طول چهارده روز گذشته، شهرهای مختلف ایران بهویژه پایتخت کشور شاهد یکی از گستردهترین موجهای حملات نظامی در دهههای اخیر بودهاند. دادههای ثبت و راستیآزماییشده خبرگزاری هرانا نشان میدهد که حملات بهطور همزمان طیف وسیعی از اهداف نظامی، زیرساختهای غیرنظامی و مناطق مسکونی را در بر گرفته است.
بر اساس دادههای پالایششده خبرگزاری هرانا، از زمان آغاز درگیریها تا پایان روز چهاردهم جنگ، در مجموع ۵۴۸۰ حمله در قالب ۲۰۶۱ رویداد مستقل در نقاط مختلف ایران ثبت شده است. این آمار نشان میدهد که بسیاری از رویدادها شامل چند حمله در یک محدوده جغرافیایی یا در یک بازه زمانی کوتاه بودهاند.
این حملات در مجموع منجر به ثبت ۴۷۶۵ مورد تلفات انسانی شده است؛ رقمی که شامل کشتهشدگان و مجروحان نظامی و غیرنظامی است. گستره جغرافیایی این حملات نیز قابل توجه بوده و دادههای ثبتشده نشان میدهد که هر ۳۱ استان ایران دستکم یک بار هدف حمله قرار گرفتهاند. در مجموع ۲۰۹ شهر در سراسر کشور طی این مدت شاهد حملات مستقیم یا خسارات ناشی از آنها بودهاند. چنین گسترهای نشان میدهد که عملیات نظامی محدود به مناطق خاص یا خطوط مرزی نبوده و عملاً بخش بزرگی از قلمرو کشور را درگیر کرده است.
تلفات انسانی
بر اساس دادههای تجمیعی خبرگزاری هرانا، در دو هفته نخست جنگ دستکم ۴۷۶۵ مورد تلفات انسانی ثبت شده است. در میان این قربانیان، تلفات غیرنظامیان سهم قابل توجهی از آمار کلی را تشکیل میدهد. بر اساس دادههای موجود، ۱۲۹۸ غیرنظامی جان خود را از دست دادهاند که در میان آنان دستکم ۲۰۵ کودک نیز حضور دارند. علاوه بر این، ۶۵۴ غیرنظامی نیز در جریان حملات مجروح شدهاند.
در بخش تلفات نیروهای نظامی نیز دادههای ثبتشده نشان میدهد که ۱۱۲۲ نیروی نظامی کشته شدهاند و ۲۹ نفر از نیروهای نظامی مجروح شدهاند. با این حال باید توجه داشت که دسترسی به اطلاعات مربوط به تلفات نیروهای نظامی در بسیاری از موارد با محدودیتهای جدی مواجه است و بنابراین ممکن است رقم واقعی این تلفات بالاتر از ارقام ثبتشده در این گزارش باشد.
در میان قربانیان ثبتشده، گروههای آسیبپذیر نیز حضور قابل توجهی دارند. دادههای موجود نشان میدهد که دستکم ۱۴ کودک در جریان حملات مجروح شدهاند. همچنین ۳۰ زن در میان مجروحان و ۲۹ زن در میان کشتهشدگان ثبت شدهاند.
خسارات به زیرساختهای غیرنظامی و مناطق مسکونی
دادههای ثبتشده در طول دو هفته گذشته نشان میدهد که در کنار اهداف نظامی، بخش قابل توجهی از حملات به زیرساختهای غیرنظامی و مناطق شهری نیز خساراتی وارد کرده است. بررسی گزارشهای میدانی و اطلاعات منتشرشده از منابع مختلف نشان میدهد که مراکز درمانی، مدارس و مناطق مسکونی در موارد متعددی در معرض آسیب قرار گرفتهاند.
بر اساس اطلاعات جمعآوریشده توسط خبرگزاری هرانا، دستکم ۲۰ بیمارستان یا مرکز درمانی در جریان حملات دو هفته گذشته آسیب دیدهاند. این خسارات در برخی موارد ناشی از اصابت مستقیم حملات بوده و در موارد دیگر در نتیجه انفجارهای مجاور یا موج انفجار به این مراکز وارد شده است. آسیب به مراکز درمانی میتواند تأثیر قابل توجهی بر ظرفیت خدمات درمانی در شرایط بحران داشته باشد و دسترسی شهروندان به خدمات پزشکی را با محدودیتهای جدی مواجه کند.
در حوزه مسکن و مناطق شهری نیز دادههای ثبتشده نشان میدهد که دستکم در ۹۸ مورد از حملات هوایی یا موشکی، ساختمانهای مسکونی یا مناطق مسکونی در معرض آسیب قرار گرفتهاند. در بسیاری از این موارد، حملات در نزدیکی مناطق شهری رخ داده و موج انفجار یا آوار ناشی از آن موجب خسارات گسترده به ساختمانهای مسکونی شده است. چنین مواردی علاوه بر تلفات انسانی، موجب تخریب گسترده واحدهای مسکونی و جابجایی اجباری ساکنان این مناطق شده است.
مدارس نیز در میان زیرساختهایی هستند که در جریان این حملات آسیب دیدهاند. دادههای موجود نشان میدهد که دستکم ۳۶ مدرسه در نقاط مختلف کشور دچار خسارت شدهاند. در هفت مورد از این حملات، آسیب به مدارس با کشته یا زخمی شدن شماری از دانشآموزان همراه بوده است. با توجه به نقش مدارس در ارائه خدمات آموزشی و اجتماعی به کودکان، آسیب به این مراکز میتواند پیامدهای بلندمدتی برای جامعه محلی به همراه داشته باشد.
بر اساس اصول حقوق بینالملل بشردوستانه، مراکز درمانی، مدارس و مناطق مسکونی در دسته اهداف غیرنظامی قرار میگیرند و از سطحی از حمایت ویژه برخوردار هستند. با این حال، در بسیاری از موارد ثبتشده هنوز مشخص نیست که خسارات واردشده نتیجه اصابت مستقیم حملات بوده یا در اثر انفجارهای مجاور و پیامدهای ثانویه ایجاد شده است. به همین دلیل طبقهبندی نهایی برخی از این موارد همچنان در حال بررسی است.
وضعیت ارتباطات و قطع گسترده اینترنت
همزمان با گسترش درگیریها، ایران با یکی از طولانیترین و گستردهترین اختلالهای اینترنتی سالهای اخیر مواجه شده است. دادههای منتشرشده از سوی نهاد بینالمللی پایش اینترنت «نتبلاکس» نشان میدهد که قطعی گسترده اینترنت در ایران وارد چهاردهمین روز متوالی خود شده است.
بر اساس آخرین ارزیابی این نهاد، پس از گذشت ۳۱۲ ساعت از آغاز اختلال گسترده، سطح اتصال اینترنت در ایران همچنان در حدود یک درصد از سطح عادی باقی مانده است. این وضعیت عملاً دسترسی بخش بزرگی از جمعیت کشور به اینترنت آزاد را مختل کرده و جریان اطلاعات مستقل را با محدودیتهای جدی مواجه ساخته است.
نتبلاکس در گزارش خود تأکید کرده است که در شرایطی که دسترسی به اینترنت به شدت محدود شده، بسیاری از شهروندان از دریافت بهروزرسانیهای حیاتی درباره وضعیت امنیتی مناطق، هشدارهای ایمنی و اطلاعات مرتبط با حملات محروم شدهاند. در چنین فضایی، جریان اطلاعرسانی عمومی عمدتاً به رسانهها و منابع رسمی محدود میشود و امکان دسترسی به روایتهای مستقل یا گزارشهای میدانی کاهش مییابد.
قطع اینترنت همچنین بر روند مستندسازی رویدادهای جنگی و ثبت نقضهای احتمالی حقوق بشر تأثیر قابل توجهی گذاشته است. بسیاری از تصاویر، ویدئوها و گزارشهای میدانی که معمولاً از طریق شبکههای اجتماعی منتشر میشوند، در این شرایط با تأخیر یا به شکل محدودتری به دست رسانهها و نهادهای مستقل میرسند.
آوارگی گسترده جمعیت
در کنار خسارات مستقیم ناشی از حملات، گزارشهایی از جابجایی گسترده جمعیت در داخل ایران نیز منتشر شده است. بر اساس ارزیابیهای کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، در پی درگیریهای جاری در ایران حدود ۳.۲ میلیون نفر به طور موقت در داخل کشور آواره شدهاند.
این رقم معادل حدود ۶۰۰ هزار تا یک میلیون خانوار برآورد میشود. به گفته این نهاد، بخش قابل توجهی از این جابجاییها از شهرهای بزرگ، بهویژه تهران، به سمت مناطق شمالی و روستایی کشور صورت گرفته است؛ مناطقی که در مقایسه با مراکز شهری بزرگ از شدت حملات کمتری برخوردار بودهاند.
در میان جمعیت آسیبدیده، پناهندگان ساکن ایران نیز با چالشهای بیشتری مواجه شدهاند. بهویژه اتباع افغانستان که بخش بزرگی از جمعیت پناهندگان در ایران را تشکیل میدهند، در شرایطی قرار گرفتهاند که دسترسی آنان به خدمات اساسی، سرپناه و حمایتهای اجتماعی محدودتر از دیگر گروههای جمعیتی است. افزایش جابجایی داخلی جمعیت میتواند فشار قابل توجهی بر منابع و زیرساختهای مناطق میزبان وارد کند.
بازداشتها و فضای امنیتی داخلی
همزمان با ادامه حملات خارجی، گزارشهایی از افزایش اقدامات امنیتی در داخل کشور نیز منتشر شده است. دادههای جمعآوریشده توسط خبرگزاری هرانا نشان میدهد که طی چهارده روز گذشته دستکم ۲۳۹ نفر توسط نیروهای امنیتی و انتظامی ایران بازداشت شدهاند.
بخش قابل توجهی از این افراد متهم شدهاند که از محل انفجارها یا پیامدهای حملات در شهرهای مختلف تصویر یا ویدئو تهیه کرده و آن را برای رسانههای خارج از کشور ارسال کردهاند. در برخی موارد نیز بازداشتها در چارچوب کنترل فضای اطلاعرسانی و جلوگیری از انتشار تصاویر مربوط به حملات صورت گرفته است.
در همین زمینه، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران نیز در بیانیهای رسمی نسبت به هرگونه اعتراض خیابانی در شرایط جنگی هشدار داده است. در این بیانیه اعلام شده که در صورت شکلگیری هرگونه تجمع یا اعتراض خیابانی، برخوردی شدیدتر از آنچه در اعتراضات دیماه رخ داده اعمال خواهد شد. در این بیانیه معترضان آن دوره با عنوان «نو داعشی» توصیف شدهاند و تأکید شده که اعتراضات خیابانی در آن زمان به عنوان مقدمهای برای حملات نظامی تلقی شده بود.
این مواضع نشاندهنده نگرانی نهادهای امنیتی ایران از احتمال شکلگیری ناآرامیهای داخلی در شرایطی است که کشور همزمان با درگیریهای نظامی خارجی مواجه است.
آمارهای رسمی منتشرشده از سوی مقامات ایرانی
در کنار دادههای مستقل ثبتشده توسط خبرگزاری هرانا، برخی مقامات و نهادهای رسمی ایران نیز آمارهایی از پیامدهای جنگ منتشر کردهاند. این آمارها اغلب به صورت تجمیعی ارائه شدهاند و در بسیاری از موارد تفکیکی میان قربانیان نظامی و غیرنظامی ارائه نمیدهند.
رئیس جمعیت هلال احمر ایران اعلام کرده است که در جریان حملات، ۲۱ هزار و ۷۲۰ منطقه غیرنظامی هدف قرار گرفتهاند. بر اساس این گزارش، ۹ بیمارستان غیرفعال شده و ۶۹ مدرسه نیز آسیب دیدهاند. همچنین در میان کادر درمان، ۱۲ نفر کشته و ۷۸ نفر زخمی شدهاند.
وزارت بهداشت ایران نیز اعلام کرده است که حدود ۱۵ هزار نفر در جریان درگیریها مجروح شدهاند، هرچند در این گزارش مشخص نشده که چه تعداد از این افراد غیرنظامی یا نظامی بودهاند.
از سوی دیگر، بنیاد شهید اعلام کرده است که تا تاریخ ۱۴ اسفند دستکم ۱۲۳۰ نفر در جریان این حملات کشته شدهاند. در این آمار نیز تفکیکی میان تلفات نظامی و غیرنظامی ارائه نشده است.
با توجه به ماهیت تجمیعی این آمارها و نبود امکان تطبیق دقیق آنها با رویدادهای ثبتشده، این دادهها در محاسبات مبتنی بر رویداد خبرگزاری هرانا لحاظ نشدهاند و صرفاً به عنوان بیانیههای رسمی ثبت شدهاند.
نگرانی نهادهای بینالمللی حقوق بشر
همزمان با ادامه درگیریها، برخی نهادهای بینالمللی نیز نسبت به پیامدهای حقوق بشری جنگ در ایران ابراز نگرانی کردهاند. هیئت مستقل بینالمللی حقیقتیاب سازمان ملل درباره ایران در گزارشی به شورای حقوق بشر سازمان ملل اعلام کرده است که بحران عمیق حقوق بشر در ایران ممکن است در پی حملات نظامی و تشدید تنشهای منطقهای وخیمتر شود.
در این گزارش تأکید شده است که الگوهای سرکوب دولتی در ایران همچنان ادامه دارد. از جمله موارد اشارهشده در این گزارش میتوان به استفاده از خشونت مرگبار علیه معترضان، بازداشتهای گسترده، محدودیت شدید آزادی بیان و قطع اینترنت در زمان بحرانها اشاره کرد.
به گفته این هیئت، ادامه درگیریهای نظامی ممکن است فشار بر جامعه مدنی، فعالان حقوق بشر و رسانههای مستقل در ایران را افزایش دهد.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر