همزمان با آنکه دونالد ترامپ از «گفتوگوهای بسیار خوب و سازنده» برای پایان دادن به جنگ سخن میگفت، ایران بامداد سهشنبه موج تازهای از حملات موشکی به اسرائیل را آغاز کرد و نشان داد دستکم در صحنه میدانی، هیچ نشانه روشنی از فروکش کردن درگیریها دیده نمیشود. این حملات در شرایطی انجام شد که تهران ادعای آغاز گفتوگوهای تازه با واشنگتن را رد کرد و حتی با لحنی تمسخرآمیز، سخنان ترامپ درباره امکان کنترل مشترک تنگه هرمز را به سخره گرفت.
موشکهای ایران بار دیگر آژیرهای خطر را در تلآویو، بزرگترین شهر اسرائیل، به صدا درآوردند. تصاویر و گزارشها از وارد آمدن خسارت سنگین به یک ساختمان چندطبقه مسکونی حکایت داشت؛ ساختمانی که بر اثر اصابت مستقیم یا در پی سقوط بقایای رهگیری، دچار ویرانی گسترده شد. نیروهای امدادی اسرائیل اعلام کردند در جستوجوی غیرنظامیان گرفتار در ساختمانهای آسیبدیده هستند. همزمان ارتش اسرائیل نیز از حملات گسترده هوایی به مرکز تهران خبر داد و اعلام کرد مراکز فرماندهی مهم، از جمله تأسیسات مرتبط با سازمان اطلاعات سپاه و وزارت اطلاعات ایران، هدف قرار گرفتهاند. به گفته ارتش اسرائیل، دهها هدف دیگر از جمله انبارها و محلهای پرتاب موشکهای بالستیک نیز در طول شب مورد حمله قرار گرفتهاند.
در تهران نیز سامانههای پدافند هوایی فعال شدند و خبرگزاریهای ایرانی از شنیده شدن همزمان صدای انفجار در چند نقطه پایتخت خبر دادند. در شمالغرب ایران، حمله به یک منطقه مسکونی در تبریز دستکم هشت کشته و ۲۸ زخمی بر جا گذاشت. در همین حال امارات متحده عربی نیز اعلام کرد پنج موشک بالستیک و ۱۷ پهپاد شلیکشده از سوی ایران را رهگیری کرده است.
گزارش رویترز نشان میدهد در واشنگتن، هرچند ترامپ از تلاش برای رسیدن به «حلوفصل کامل و نهایی خصومتها» سخن گفته، اما حتی در درون ساختار اسرائیل نیز نسبت به امکان موفقیت این مسیر تردید جدی وجود دارد. سه مقام ارشد اسرائیلی گفتهاند ترامپ ظاهراً مصمم به رسیدن به نوعی توافق است، اما آنان بعید میدانند ایران در هر دور تازهای از مذاکرات، با خواستههای آمریکا موافقت کند. از سوی دیگر، تهران تأکید کرده هنوز هیچ گفتوگویی با آمریکا انجام نشده است. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، ادعاهای مربوط به این تماسها را «خبر جعلی» خوانده و آن را تلاشی برای دستکاری بازارها توصیف کرد.
با این حال، در پشت صحنه نشانههایی از تحرکات دیپلماتیک غیرمستقیم دیده میشود. یک مقام اروپایی گفته است اگرچه مذاکره مستقیم میان تهران و واشنگتن در کار نبوده، اما مصر، پاکستان و برخی دولتهای خلیج فارس در حال انتقال پیام میان دو طرف بودهاند. یک مقام پاکستانی نیز از احتمال برگزاری گفتوگوهای مستقیم در اسلامآباد در همین هفته خبر داده و گفت استیو ویتکاف، جرد کوشنر و جیدی ونس ممکن است با مقامهای ایرانی دیدار کنند. با این حال، مجموعه رویدادهای میدانی نشان میدهد حتی اگر کانالهای ارتباطی باز شده باشند، هنوز نتوانستهاند تغییری در روند جنگ ایجاد کنند.
در درون ساختار قدرت ایران نیز نشانههایی از تقویت نقش سپاه پاسداران دیده میشود. محمدباقر ذوالقدر، فرمانده پیشین سپاه، به دبیری شورای عالی امنیت ملی منصوب شده و جای علی لاریجانی را گرفته است که هفته گذشته در حملهای اسرائیلی کشته شد. این انتصاب، بهگفته رویترز، نشانهای از افزایش نفوذ سپاه در هدایت سیاست امنیتی ایران است، هرچند انتظار نمیرود ذوالقدر نقش سیاسی و میانجیگرانه لاریجانی را به همان شکل ایفا کند.
در جبهههای دیگر نیز جنگ رو به گسترش است. اسرائیل همزمان عملیات جداگانهای را علیه حزبالله در لبنان ادامه میدهد و وزیر دفاع این کشور گفته است که تلآویو اکنون قصد دارد جنوب لبنان را تا رود لیتانی اشغال کند؛ منطقهای که حدود یکدهم خاک لبنان را در بر میگیرد. او تصریح کرده در مناطقی که اسرائیل آن را محل «ترور» میداند، نباید خانه یا سکنهای وجود داشته باشد؛ موضعی که از تشدید چشمانداز ویرانی و جابهجایی جمعیت در لبنان حکایت دارد.
در حوزه اقتصادی، هر نشانهای از احتمال مذاکره یا تشدید درگیری بلافاصله بازارهای جهانی را تکان داده است. عقبنشینی نسبی ترامپ از تهدید حمله به نیروگاههای ایران و تعویق پنجروزه آن، روز دوشنبه باعث رشد بازارهای سهام و افت شدید قیمت نفت شده بود. اما با رد ادعای مذاکرات از سوی تهران و ازسرگیری حملات موشکی، این روند معکوس شد. بهای نفت برنت دوباره به بالای ۱۰۰ دلار بازگشت و نفت خام آمریکا نیز بیش از چهار درصد افزایش یافت. بازده اوراق خزانهداری آمریکا بالا رفت و دلار نیز بخشی از افت قبلی خود را جبران کرد. در شرایطی که آژانس بینالمللی انرژی از بزرگترین اختلال تاریخ در عرضه انرژی سخن گفته، بازارها بیش از هر چیز به شکنندگی و انفجاری بودن وضعیت واکنش نشان میدهند.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر